Nuôi phôi ngày 5 là gì? Khi nào nên nuôi phôi lên blastocyst?

Trong quá trình IVF, sau khi thụ tinh, phôi sẽ tiếp tục được nuôi cấy và theo dõi sự phát triển tại phòng labo. Một trong những quyết định khiến nhiều ba mẹ băn khoăn là: Nên chuyển phôi ngày 3 hay tiếp tục nuôi phôi đến ngày 5?

Ngày 5 là giai đoạn phôi phát triển thành phôi nang (blastocyst) – một giai đoạn phát triển quan trọng trước khi phôi làm tổ trong buồng tử cung.

Nuôi phôi đến giai đoạn blastocyst có thể mang lại một số lợi thế trong việc đánh giá và lựa chọn phôi. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng phù hợp để nuôi phôi đến ngày 5. Quyết định này cần được bác sĩ và chuyên viên phôi cân nhắc dựa trên số lượng, chất lượng phôi và đặc điểm của từng trường hợp.

Phôi ngày 5 là gì?

Sau khi thụ tinh, phôi trải qua nhiều giai đoạn phát triển.

Khoảng ngày 3, phôi thường ở giai đoạn phân chia với nhiều tế bào. Nếu tiếp tục phát triển, đến khoảng ngày 5–6, phôi có thể hình thành blastocyst – phôi nang.

Ở giai đoạn này, phôi đã có cấu trúc rõ ràng hơn, bao gồm hai thành phần chính:

• Khối tế bào bên trong (Inner Cell Mass – ICM): phát triển thành thai nhi.

• Lớp tế bào lá nuôi (Trophectoderm – TE): góp phần hình thành nhau thai và các cấu trúc hỗ trợ thai kỳ.

Sự biệt hóa này giúp chuyên viên phôi có thêm thông tin để đánh giá đặc điểm và mức độ phát triển của phôi trước khi lựa chọn phôi để chuyển.

Vì sao nhiều trường hợp được cân nhắc nuôi phôi đến ngày 5?

1. Có thêm thời gian để đánh giá sự phát triển của phôi

Không phải tất cả phôi ngày 2–3 đều tiếp tục phát triển thành blastocyst.

Khi nuôi cấy kéo dài đến giai đoạn phôi nang, quá trình phát triển của phôi trong labo được theo dõi thêm 2–3 ngày. Nhờ đó, đội ngũ chuyên môn có thêm thông tin để đánh giá và lựa chọn phôi phù hợp cho chuyển phôi.

Đây cũng là một trong những lợi thế chính của nuôi cấy phôi nang được ghi nhận trong các tài liệu chuyên môn.

2. Hỗ trợ lựa chọn phôi để chuyển

Ở giai đoạn blastocyst, phôi đã có cấu trúc rõ ràng hơn và có thể được đánh giá dựa trên nhiều đặc điểm như mức độ giãn nở, khối tế bào bên trong và lớp tế bào lá nuôi.

Tuy nhiên, hình thái phôi đẹp không đồng nghĩa chắc chắn phôi có khả năng làm tổ hoặc phát triển thành em bé khỏe mạnh.

Việc đánh giá phôi cần được thực hiện bởi chuyên viên phôi dựa trên hệ thống tiêu chí phù hợp và kết hợp với các thông tin lâm sàng của từng trường hợp.

3. Phù hợp với quy trình sinh thiết phôi để thực hiện PGT khi có chỉ định

PGT (Preimplantation Genetic Testing) là nhóm xét nghiệm di truyền thực hiện trên phôi trước khi chuyển vào tử cung.

Để thực hiện PGT, mẫu tế bào thường được lấy từ lớp tế bào lá nuôi của phôi nang. Vì vậy, giai đoạn blastocyst là một mốc quan trọng trong quy trình sinh thiết phôi phục vụ xét nghiệm di truyền khi có chỉ định.

Ba mẹ cũng cần lưu ý: PGT không phải là xét nghiệm bắt buộc đối với mọi chu kỳ IVF. Việc có thực hiện hay không cần được bác sĩ tư vấn dựa trên tuổi, tiền sử sinh sản, nguy cơ di truyền và các yếu tố liên quan.

4. Có thể hỗ trợ chiến lược chuyển đơn phôi

Phôi nang có khả năng làm tổ cao trong một số nhóm bệnh nhân, vì vậy chiến lược chuyển một phôi thường được cân nhắc nhằm giảm nguy cơ mang đa thai.

Mang đa thai có thể làm tăng các nguy cơ trong thai kỳ và sinh nở. Do đó, mục tiêu của IVF không chỉ là có thai mà còn hướng đến một thai kỳ khỏe mạnh và em bé khỏe mạnh.

Các khuyến cáo chuyên môn cũng ủng hộ chiến lược chuyển đơn phôi trong những trường hợp phù hợp để hạn chế nguy cơ đa thai.

Có phải cứ nuôi phôi đến ngày 5 là tốt hơn?

Không hẳn.

Đây là điều ba mẹ cần đặc biệt lưu ý.

Mặc dù nuôi phôi đến blastocyst có thể mang lại lợi thế trong việc lựa chọn phôi, nhưng không phải tất cả phôi ngày 3 đều tiếp tục phát triển được đến ngày 5 hoặc ngày 6.

Một số trường hợp có thể không còn phôi phù hợp để chuyển sau khi tiếp tục nuôi cấy. Nguy cơ này đặc biệt cần được cân nhắc khi số lượng phôi ban đầu ít hoặc chất lượng phôi chưa thuận lợi.

Vì vậy, “nuôi đến ngày 5” không phải một lựa chọn tốt hơn cho tất cả mọi người, mà cần được cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể.

Nên nuôi phôi ngày 3 hay ngày 5?

Không có câu trả lời chung cho tất cả các cặp vợ chồng.

Bác sĩ và chuyên viên phôi có thể cân nhắc nhiều yếu tố trước khi đưa ra chiến lược nuôi cấy, chẳng hạn:

• Số lượng noãn thu được.

• Số lượng và chất lượng phôi tạo thành.

• Chất lượng phôi ở ngày 2–3.

• Tuổi của người vợ.

• Tiền sử IVF hoặc chuyển phôi trước đó.

• Khả năng phát triển phôi nang của labo.

• Có hay không có chỉ định thực hiện PGT.

• Kế hoạch chuyển phôi của từng trường hợp.

Khi số lượng và chất lượng phôi thuận lợi

Nếu có nhiều phôi tiềm năng, tiếp tục nuôi cấy đến giai đoạn blastocyst có thể giúp đội ngũ chuyên môn có thêm thông tin để đánh giá và lựa chọn phôi phù hợp.

Trong những trường hợp có chỉ định PGT, nuôi phôi đến blastocyst cũng là một phần của quy trình sinh thiết phôi.

Khi số lượng phôi ít

Nếu chỉ có một vài phôi hoặc số lượng phôi hạn chế, việc tiếp tục nuôi cấy cần được cân nhắc kỹ hơn.

Bởi nếu phôi không tiếp tục phát triển đến blastocyst, ba mẹ có thể không còn phôi để chuyển trong chu kỳ đó.

Đây là lý do bác sĩ không nên áp dụng một chiến lược nuôi phôi giống nhau cho tất cả bệnh nhân.

Nuôi phôi ngày 5 không phải là một “cuộc đua”

Ba mẹ có thể hình dung quá trình nuôi phôi như một hành trình mà mỗi ngày, phôi đều được theo dõi sự phát triển.

Mục tiêu không phải là “cố đưa tất cả phôi lên ngày 5”, mà là lựa chọn chiến lược phù hợp nhất để bảo toàn cơ hội điều trị cho từng trường hợp.

Để đưa ra quyết định, bác sĩ và chuyên viên phôi cần cân nhắc giữa số lượng phôi, chất lượng phôi, khả năng phát triển đến blastocyst và kế hoạch điều trị của ba mẹ.

Vì vậy, nếu ba mẹ đang có phôi ngày 3 và được tư vấn về việc tiếp tục nuôi cấy, đừng chỉ hỏi “ngày 5 có tốt hơn ngày 3 không?”.

Hãy hỏi thêm:

• Với số lượng phôi hiện tại, tôi có nên tiếp tục nuôi đến blastocyst không?

• Khả năng phôi phát triển đến ngày 5–6 trong trường hợp của tôi như thế nào?

• Nếu không tiếp tục nuôi, chiến lược chuyển phôi sẽ ra sao?

• Tôi có cần thực hiện PGT không?

• Chiến lược nào phù hợp nhất với mục tiêu điều trị của mình?

Tại HP Fertility, chiến lược nuôi phôi được cân nhắc theo từng trường hợp

Mỗi cặp vợ chồng bắt đầu IVF với một tình trạng sức khỏe sinh sản, số lượng và chất lượng phôi khác nhau.

Vì vậy, lựa chọn nuôi phôi ngày 3 hay tiếp tục đến ngày 5–6 cần dựa trên đánh giá chuyên môn thay vì chỉ dựa vào mong muốn “nuôi càng lâu càng tốt”.

Điều quan trọng nhất là tìm ra chiến lược phù hợp với tình trạng của ba mẹ, đồng thời kiểm soát tốt từng bước trong quá trình nuôi cấy và lựa chọn phôi.

Đang có phôi ngày 3 và chưa biết nên làm gì tiếp theo?

Ba mẹ có thể trao đổi trực tiếp với bác sĩ và chuyên viên phôi để hiểu rõ ưu – nhược điểm của từng lựa chọn trong trường hợp của mình.

Không có một chiến lược nuôi phôi tốt nhất cho tất cả. Có chiến lược phù hợp nhất với từng hành trình tìm con.